Loay hoay với du lịch lữ hành chui

(10/1/2014) Tại một buổi đối thoại với DN mới đây, Giám đốc Sở VH-TT-DL TPHCM Nguyễn Thành Rum thừa nhận, số lượng DN hoạt động lữ hành không phép, chưa đăng ký điều kiện kinh doanh hay nói cách khác là làm “chui” rất nhiều.

Du khách Việt bị Cty life bỏ rơi ở Thái Lan, vật vờ tại sân bay Bangkok trước giờ về VN

Theo số liệu của thanh tra Sở VH – TT- DL TP.HCM, hiện TP có khoảng 818 DN đủ điều kiện hoạt động nằm trong danh sách quản lý của Sở VH-TT-DL. Tuy nhiên, số lượng DN được Sở KH-ĐT cấp phép có chức năng kinh doanh lữ hành lại lên đến 18.500. Thanh tra Sở cũng cho biết, nếu trừ đi hơn 800 DN đủ điều kiện, thì còn khoảng 17.000 DN có đăng ký chức năng kinh doanh lữ hành nằm trong 2 diện: đã hoạt động lữ hành nhưng không thông báo cho Sở VH-TT-DL và không đủ điều kiện kinh doanh lữ hành (thuộc diện hoạt động sai phép, không phép); hoặc chưa triển khai hoạt động lữ hành.

Chui bằng nhiều chiêu

Theo luật du lịch và cam kết gia nhập WTO, những Cty du lịch có vốn đầu tư nước ngoài ở VN không được phép kinh doanh lữ hành nội địa và outbound (tổ chức đưa khách trong nước ra nước ngoài). Và hầu hết các nước đều quy định như vậy. Nhưng trên thực tế, bằng nhiều chiêu thức khác nhau, những đơn vị này kết nối với Cty du lịch trong nước bán tour cho khách Việt ra nước ngoài.

Dư luận vẫn chưa quên vụ Cty TNHH MTV dịch vụ cuộc sống du lịch (Travel Life) bỏ 701 khách Việt Nam ở Thái Lan hồi tháng 7/2013. Theo thanh tra Bộ VH-TT-DL và Sở VH-TT-DL TP HCM, Cty này phạm 8 lỗi. Trong đó, lỗi nghiêm trọng nhất là hoạt động “chui” do không có giấy phép lữ hành quốc tế nhưng tổ chức cho khách trong nước đi du lịch nước ngoài. Trên cơ sở đó, UBND TP HCM ra quyết định xử phạt 92 triệu đồng đối với Travel Life. Thế nhưng, Cty đột ngột trả mặt bằng được thuê làm trụ sở, giám đốc Nguyễn Thị Kim Khánh cũng đi đâu không rõ nên quyết định xử phạt chẳng đến tay bà Khánh.

Mới đây, một Cty du lịch có trụ sở ở Q.10 (TP HCM) cũng biến mất, đem theo số tiền lên đến vài trăm triệu đồng của du khách mua tour đi Thái Lan, Phú Quốc. Cty này chỉ kinh doanh lữ hành nội địa, nhưng lại làm cả tour nước ngoài. Khi Thanh tra Sở VH-TT-DL tiến hành kiểm tra cũng không thể tìm được người đứng đầu DN.

Bên cạnh hoạt động chui, một số Cty có chức năng kinh doanh lữ hành quốc tế nhưng không tổ chức kinh doanh mà chủ yếu đặt phòng cho đối tác nước ngoài. Ngày 18/8/2013, đoàn thanh tra du lịch đã kiểm tra một khách sạn trên đường Kỳ Đồng (Q.3) và phát hiện đoàn khách 56 người Trung Quốc, do ông Nong Wei (quốc tịch Trung Quốc) làm hướng dẫn viên. Đây là đoàn khách của một Cty Trung Quốc ký hợp đồng với Cty TNHH xây dựng thương mại du lịch Thảo Nguyên tại Q.5 và Q.Gò Vấp thực hiện tour du lịch.

Tương tự, Công ty TNHH du lịch xây dựng quốc tế Sao Bắc có trụ sở ở Q.3 hồi cuối tháng 10 cũng bị phạt 12,5 triệu đồng và tước giấy phép lữ hành quốc tế 3 tháng. Hoạt động chủ yếu của Cty này là đặt phòng cho đối tác Hàn Quốc; còn các dịch vụ khác như thuê xe, vận chuyển, thuê hướng dẫn viên đều do đối tác Hàn Quốc đảm nhiệm.

Ông Phan Đình Huê - Giám đốc Cty Du lịch Vòng Tròn Việt, cho biết thêm, ở Thái Lan, các Cty VN đưa khách qua chỉ đảm nhiệm khoảng 20% công việc, chủ yếu là đặt vé máy bay, trưởng đoàn theo đoàn và di chuyển tới sân bay. Phần việc này kết thúc ngay tại cửa khẩu vào Thái Lan. Đối tác Thái Lan sẽ lo ăn ở, tham quan, mua sắm, vận chuyển… trên lãnh thổ của họ mà phía VN không được can thiệp. Sở dĩ các doanh nghiệp lữ hành nước ngoài làm hầu hết công việc cho một đoàn khách ở VN là vì họ có chân rết, có hệ thống nhà hàng, khách sạn ở VN. Thậm chí đưa cả hướng dẫn viên qua VN để dẫn đoàn. Trong khi chẳng có Cty du lịch trong nước nào có khả năng làm được điều này ở nước ngoài.

Nguy cơ nhập siêu du lịch

Theo các chuyên gia, không chỉ chảy máu ngoại tệ, vai trò của DN lữ hành trong nước ngày càng mất đi và bị chi phối gần như hoàn toàn bởi các Cty du lịch nước ngoài ở ngay chính thị trường của mình.

Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch VN (VITA) Vũ Thế Bình từng cho biết năm 2012 có khoảng 3,5 triệu lượt người VN đi du lịch nước ngoài, tăng 20% so với năm 2011, ước tính chi tiêu hơn 3,5 tỉ USD. Như vậy, với mức tăng bình quân khoảng 20%/năm thì năm 2013 đã có khoảng 4 triệu khách Việt ra nước ngoài. Nếu mỗi người chi tiêu trung bình 1.000 USD như cách tính trên thì đã có khoảng 4 tỉ USD bị chảy ra khỏi biên giới từ việc này.

Trong những năm qua, khách quốc tế đến VN tăng trưởng 10% trong khi thị trường outbound đang có mức tăng trưởng 20%/năm. Như vậy, chẳng mấy năm nữa thị trường outbound sẽ đuổi kịp thị trường đưa khách nước ngoài vào VN (inbound) và nguy cơ nhập siêu dịch vụ du lịch là rất rõ.

Số lượng cán bộ thanh tra hiện tại phải đảm trách công tác thanh kiểm tra đa ngành, đa lĩnh vực nên việc quản lý, kiểm soát, phát hiện hoạt động lữ hành không phép, trái phép trên địa bàn khó khăn.

Còn theo luật sư Trần Thị Huệ Linh – Cty Đông Phương Luật thì việc các cá nhân, tổ chức nước ngoài núp bóng các doanh nghiệp du lịch VN để đưa khách nước ngoài vào du lịch tại VN và sử dụng các hướng dẫn viên người nước ngoài là những hành vi vi phạm pháp luật VN. “Về góc độ pháp lý, các cá nhân, tổ chức nước ngoài này đã không thực hiện thủ tục đăng ký đầu tư theo quy định của pháp luật đầu tư mà mượn tên các cá nhân, tổ chức VN để thành lập DN 100% vốn trong nước. Sau đó, họ thông qua các DN VN để cung cấp dịch vụ du lịch cho khách hàng nước ngoài”. Luật sư Linh còn nêu rõ hành vi này đã vi phạm vào điều 51 Luật Du lịch quy định đó là “DN nước ngoài được kinh doanh lữ hành tại VN theo hình thức liên doanh hoặc hình thức khác phù hợp với quy định và lộ trình cụ thể trong điều ước quốc tế mà CHXHCN VN là thành viên”.
Bắt cóc bỏ đĩa

Có thể nói, du lịch chui đang gây nhiều khó khăn trong công tác quản lý cũng như ẩn chứa nhiều rủi ro cho khách hàng, tuy nhiên, hiện các các giải pháp để kiểm soát vấn đề này vẫn chưa hiệu quả. Đúng hơn là các cơ quan quản lý vẫn đang loay hoay...

Một đại diện Thanh tra Sở VH-TT-DL TP thừa nhận số lượng cán bộ thanh tra hiện tại phải đảm trách công tác thanh kiểm tra đa ngành, đa lĩnh vực nên việc quản lý, kiểm soát, phát hiện hoạt động lữ hành không phép, trái phép trên địa bàn là rất khó khăn.

Thực tế, không ít khách Hàn Quốc, Trung Quốc đến VN nói chung và TP HCM nói riêng rất đông, nhưng cơ quan quản lý không biết được hiện những Cty du lịch nào đang đón được lượng khách này. Vì thế, công tác quản lý hầu như bỏ ngỏ. Thỉnh thoảng, Thanh tra Sở bất ngờ kiểm tra, phát hiện vài ba vụ hướng dẫn viên chui nước ngoài đang dẫn đoàn trái phép ở VN nhưng phạt cũng chỉ là “bắt cóc bỏ đĩa”.

Vì thế, Phó chánh thanh tra Sở VH-TT-DL Nguyễn Văn Khâm đề nghị các DN lữ hành làm ăn chân chính cần cung cấp thông tin của các DN làm chui cho thanh tra, để cùng phối hợp chấn chỉnh tình hình. “Sắp tới đây chúng tôi sẽ phối hợp với công an, an ninh sân bay tăng cường kiểm tra hoạt động lữ hành, đặc biệt là làm chui tour nước ngoài, bên trong sân bay, vào tận khu vực cách ly để kiểm tra các Cty du lịch đưa khách ra nước ngoài” – ông Khâm nhấn mạnh.